پلان معماری چیست؟ آشنایی با انواع پلان ساختمان، مراحل طراحی و نکات مهم ترسیم نقشه

به گزارش مجله معماری کاشیا، پلان معماری یکی از مهم‌ترین مراحل طراحی و ساخت ساختمان است که نقش اساسی در تعیین چیدمان فضاها، نحوه ارتباط بخش‌های مختلف و استفاده بهینه از فضای موجود دارد. در واقع، پلان معماری نقشه‌ای فنی و دقیق است که اطلاعاتی مانند ابعاد ساختمان، موقعیت اتاق‌ها، آشپزخانه، سرویس‌های بهداشتی، راه‌پله، درها و پنجره‌ها را مشخص می‌کند. طراحی اصولی این نقشه علاوه بر تأثیر بر زیبایی و کارایی ساختمان، می‌تواند در کاهش هزینه‌های ساخت‌وساز و جلوگیری از بروز مشکلات اجرایی نیز مؤثر باشد. امروزه با پیشرفت فناوری و توسعه نرم‌افزارهای طراحی مانند اتوکد، ترسیم و اصلاح نقشه‌های معماری با دقت و سرعت بیشتری انجام می‌شود. در ادامه با انواع پلان معماری و سازه، مراحل طراحی پلان ساختمان و مهم‌ترین نکاتی که باید هنگام ترسیم آن رعایت شوند، آشنا می‌شویم.

پلان معماری چیست؟ آشنایی با انواع پلان ساختمان، مراحل طراحی و نکات مهم ترسیم نقشه

پلان معماری اصطلاحی است که در صنعت معماری و طراحی سازه های گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد. در واقع یک نقشه ساختمان که به وسیله یک مهندس معماری طراحی می شود و شامل اطلاعات مورد احتیاج در خصوص سازه مورد نظر است پلان نام دارد.

اطلاعاتی که در پلان معماری وجود دارند بسیار حائز اهمیت هستند. برای مثال اطلاعاتی نظیر موقعیت مکانی سازه و تمام جزئیات مربوط به آن، طرح ساختمان، اطلاعات فنی و تمام آنچه که برای ساخت سازه لازم است به وسیله پلان برای مهندس معمار فراهم می شود.

طراحی پلان به صورت مرحله به مرحله انجام می گیرد تا طرحی ایده آل با تعیینات لازم ایجاد شود. در حال حاضر به علت وجود نرم افزارهای بسیار پیشرفته کمتر کسی اقدام به طراحی پلان به صورت دستی می کند؛ زیرا بیشتر افراد ترسیم پلان را با نرم افزار اتوکد (AutoCad) انجام می دهند.

این نرم افزار با قابلیت ایجادپلان های دو بعدی و سه بعدی امکان ارائه اطلاعات دقیق تر را فراهم می کند. با این مقدمه، در ادامه این نوشته از ما به آنالیز نکات مهم در خصوص پلان معماری می پردازیم. با ما همراه باشید.

نکات مهم در تهیه پلان معماری ساختمان

در ترسیم پلان معماری، استانداردهای لازم باید رعایت شوند تا کوچک ترین اشتباهی رخ ندهد. نکات بسیار ضروری در تهیه پلان معماری ساختمان به توضیح زیر می باشند:

  • مقیاس ترسیم که مقدار کوچک بودن ابعاد نسبت به مقدار واقعی آن ها را نشان می دهد باید معین شود.
  • رعایت تمام جهات جغرافیایی (شمال، جنوب، شرق، غرب) در پلان الزامی است. اصولاً بالای صفحه ای که پلان در آن ترسیم می شود رو به شمال قرار می گیرد.
  • نام بخش های مختلف پلان آپارتمان باید با نام انگلیسی تعیین شوند.
  • مهندس معمار باید تمام طرح های اولیه نظیر سایت پلان، انواع پلان ها، مقاطع و نمادها را در پلان ترسیم نماید.
  • در ترسیم دیوارها باید به ضخامت، باربر نبودن آن ها و بعلاوه عریض تر بودن دیوارهای خارجی توجه شود.
  • درطراحی پلان، مقدار و موقعیت درب و پنجره ها باید معین شود.
  • در پلان باید پله ها و جدا کننده ها تعیین شوند.

انواع پلان معماری

پلان معماری تصویری از یک برش افقی فرضی که از دو سوم ارتفاع هر طبقه از ساختمان می گذرد ارائه می دهد. این پلان امکان رویت بخش های مختلف ساختمان را از بالا فراهم می کند. انواع پلان معماری به توضیح زیر می باشند:

  • سایت پلان یا پلان موقعیت: در این پلان، ابعاد و خطوط تراز زمینی که قرار است بنا را در آن بسازند و بعلاوه موقعیت بنا از نظر مکانی تعیین می شود.
  • پلان طبقات: این پلان فضاهای مختلف ساختمان از قبیل اتاق ها، آشپزخانه، حمام و … را با مقدار های آن ها در هر طبقه از ساختمان نشان می دهد.
  • پلان مبلمان: در پلان مبلمان، محل قرارگیری اسباب و اثاثیه در فضاهای مختلف تعیین می شود.
  • پلان بام یا شیب بندی: در این پلان با دید افقی به سازه مورد نظر نگاه می شود و خط شیب بام به طرف آبرو، خرپشته، دیوارهای خارجی و قسمت های نورگیر بالاآمده از بام و … نشان داده می شوند.

انواع پلان سازه

هنگامی که پلان معماری در فاز یک طراحی شد، پلان سازه در فاز دو ترسیم می شود. در پلان سازه جزئیات مربوط به اجرای سازه به مهندسین نمایش داده می شود و با توجه به آن نظارت بر ساخت صورت می گیرد. از جمله پلان های سازه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پلان فونداسیون: در این پلان موقعیت پی ها در زمین، ابعاد، تعداد و نوع آن ها معین می شود.
  • پلان تیر ریزی: در پلان تیرریزی ابعاد تیرها، محل قرارگیری و نحوه اجرای آن ها در سقف هر طبقه نشان داده می شود. هر طبقه از ساختمان با توجه به شکل سقف خود می تواند یک پلان تیر ریزی مجزا داشته باشد.
  • پلان آکس بندی و ستون گذاری: در این پلان ابعاد و مکان قرارگیری ستون ها و محورهای آن ها تعیین می شود. در ترسیم این پلان تمام جزئیات مربوط به ستون ها و موقعیت نبشی ها باید معین شوند تا بتوان مقاطع ستون ها و نمادها را نیز رسم کرد.

مراحل طراحی پلان ساختمان

در طراحی پلان ساختمان موارد زیر مرحله به مرحله باید انجام شوند:

معین مکان قرارگیری پله و آسانسور

مهم ترین مرحله در طراحی نقشه ساختمان تصمیم گیری در خصوص محل راه پله و آسانسور است. در جانمایی پله و آسانسور عواملی مانند تعداد واحدهای ساختمان، تعداد پارکینگ ها، عرض و شکل زمین باید مورد توجه قرار گیرند.

پس از جمع آوری این اطلاعات نسبت به انتخاب مدل پله و چند طرفه بودن آن اقدام می شود. در پلان آپارتمان اصولاً وسط پلان برترین موقعیت برای پله و آسانسور محسوب می شود.

تفکیک فضاهای خصوصی و عمومی

تفکیک یا تقسیم بندی فضاهای خصوصی، نیمه خصوصی و عمومی که لکه گذاری پلان نام دارد، پس از جانمایی آسانسور و پله انجام می گیرد.

با توجه به این که برترین موقعیت برای پله و آسانسور وسط پلان است می توان گفت یک طرف پلان به بخش های عمومی و نیمه خصوصی و طرف دیگر آن به قسمت های خصوصی اختصاص می یابد.

جانمایی ورودی ساختمان و آشپزخانه

مهم ترین عاملی که بر کیفیت طراحی پلان اثر می گذارد معین موقعیت آشپزخانه در آن است. مکان قرارگیری آشپزخانه باید از نور و تهویه لازم برخوردار باشد و بتوان از آن به تراس ساختمان راه یافت. ورودی آشپزخانه باید با بخش نشیمن و پذیرایی مرتبط بوده و به ورودی ساختمان نزدیک باشد.

جانمایی اتاق خواب ها و حمام

یکی از اتاق ها باید به عنوان اتاق والدین و با فاصله از اتاق کودک درنظرگرفته شود. اتاق ها باید به نحوی در پلان جانمایی شوند که درب آن ها به راحتی از سایر بخش های ساختمان نمایان نشود. حمام نیز باید در مجاورت با اتاق خواب ها قرار گیرد و درب آن از قسمت های مختلف منزل قابل رویت نباشد.

ستون گذاری با توجه به شکل پلان طبقات

در این مرحله از طراحی نقشه ابتدا باید بر اساس مکان قرارگیری ماشین ها در پارکینک نسبت به ستون گذاری اقدام نمود. سپس جانمایی ستون ها در پلان تیپ طبقات آنالیز می شود و در صورت لزوم در طراحی پلان طبقات تغییرات لازم اعمال شود.

اعمال تغییرات و اصلاحات لازم در خصوص طراحی داخلی

پس از این که طراحی کلی پلان به اتمام رسید، به جزئیات مربوط به طراحی داخلی می پردازند. در این مرحله تنها اعمال تغییرات جزئی امکان پذیر است.

مبله کردن پلان

آخرین مرحله از طراحی پلان به مبلمان نمودن پلان اشاره دارد. مبله نمودن پلان همانطور که قبلاً به آن پرداختیم، به چیدمان اسباب و اثاثیه در قسمت های مختلف ساختمان می پردازد.

کلام آخر

پلان معماری یکی از اساسی‌ترین ابزارها برای شروع و مدیریت صحیح فرایند ساخت‌وساز است که کیفیت طراحی و اجرای ساختمان تا حد زیادی به دقت و اصولی بودن آن بستگی دارد. انتخاب محل مناسب برای فضاهای عمومی و خصوصی، جانمایی صحیح راه‌پله و آسانسور، تعیین موقعیت ستون‌ها و توجه به نورگیری و تهویه طبیعی، از جمله مواردی هستند که باید در طراحی پلان مورد توجه قرار گیرند. همچنین آشنایی با انواع پلان‌های معماری و سازه‌ای به مهندسان کمک می‌کند تا جزئیات پروژه را با دقت بیشتری بررسی و برای اجرای آن برنامه‌ریزی کنند. در نهایت، یک پلان استاندارد و متناسب با نیازهای ساکنان، علاوه بر افزایش کارایی و زیبایی ساختمان، می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات و هزینه‌های اضافی در مراحل بعدی ساخت جلوگیری کند.

انتشار: 24 آبان 1405 بروزرسانی: 24 آبان 1405 گردآورنده: kashia.ir شناسه مطلب: 2490

به "پلان معماری چیست؟ آشنایی با انواع پلان ساختمان، مراحل طراحی و نکات مهم ترسیم نقشه" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "پلان معماری چیست؟ آشنایی با انواع پلان ساختمان، مراحل طراحی و نکات مهم ترسیم نقشه"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید